Wie graag bakt of kookt, komt de termen bloem en meel regelmatig tegen. Toch vragen veel mensen zich af: wat is het verschil tussen bloem en meel? Zijn het eigenlijk dezelfde producten, of zit er wel degelijk een belangrijk verschil tussen? Het antwoord is belangrijk, want de keuze tussen bloem en meel heeft invloed op de smaak, structuur, voedingswaarde én het eindresultaat van je recept.
In dit uitgebreide artikel ontdek je precies wat het verschil meel en bloem is, hoe beide producten worden gemaakt, wanneer je welke gebruikt en waarom sommige recepten specifiek om bloem of juist om meel vragen. Ook beantwoorden we de meestgestelde vragen, zodat je na het lezen precies weet welk product je nodig hebt.
Wat is meel?
Meel ontstaat door graankorrels te malen. Daarbij wordt de hele graankorrel verwerkt. Dat betekent dat niet alleen het zetmeelrijke binnenste wordt gebruikt, maar ook de zemelen (de buitenste laag) en de kiem.
Een graankorrel bestaat uit drie onderdelen:
- De zemel (rijk aan vezels)
- De kiem (rijk aan gezonde vetten, vitaminen en mineralen)
- De meelkern (vooral zetmeel)
Bij meel blijven deze drie onderdelen grotendeels behouden. Daardoor bevat meel meer voedingsstoffen en voedingsvezels dan bloem.
Meel kan worden gemaakt van verschillende graansoorten, waaronder:
- Tarwe
- Rogge
- Spelt
- Haver
- Gerst
- Kamut
- Boekweit (officieel een pseudograan)
- Mais
- Rijst
Iedere graansoort heeft weer zijn eigen smaak, voedingswaarde en bakeigenschappen.
Wat is bloem?
Bloem is eigenlijk een verfijnde versie van meel.
Bij de productie van bloem worden de zemelen en de kiem grotendeels verwijderd. Alleen het zachte, zetmeelrijke binnenste van de graankorrel blijft over. Hierdoor ontstaat een veel fijner, lichter en zachter product.
Bloem heeft daardoor:
- Een lichte kleur
- Een fijne structuur
- Minder vezels
- Minder vitaminen en mineralen
- Een neutrale smaak
Doordat bloem fijner is gemalen en minder vezels bevat, rijst deeg meestal makkelijker en krijg je luchtigere baksels.
Wat is het verschil tussen bloem en meel?
De vraag wat is het verschil tussen bloem en meel is eigenlijk eenvoudig te beantwoorden.
Het grootste verschil zit in de samenstelling van de graankorrel.
| Meel | Bloem |
|---|---|
| Hele graankorrel | Alleen de meelkern |
| Bevat zemelen | Geen zemelen |
| Bevat kiem | Geen kiem |
| Meer vezels | Minder vezels |
| Meer vitaminen | Minder voedingsstoffen |
| Donkerder van kleur | Lichter van kleur |
| Grovere structuur | Zeer fijne structuur |
| Volle smaak | Neutrale smaak |
Kort gezegd:
Meel = volledige graankorrel
Bloem = alleen het binnenste van de graankorrel
Dat is het belangrijkste verschil bloem en meel.
Is bloem en meel hetzelfde?
Een veelgestelde vraag is: is bloem en meel hetzelfde?
Nee.
Hoewel beide producten afkomstig zijn van dezelfde graankorrel, verschillen ze behoorlijk in samenstelling.
Ze lijken misschien sterk op elkaar, maar ze gedragen zich tijdens het bakken heel anders. Een brood dat met bloem wordt gebakken krijgt bijvoorbeeld een veel luchtigere kruim dan een brood van volkorenmeel.
Je kunt bloem en meel daarom niet altijd zomaar door elkaar vervangen.
Waarom wordt bloem vaker gebruikt voor gebak?
Bloem bevat vrijwel uitsluitend zetmeel en gluten.
Daardoor ontstaat een soepel deeg dat goed rijst. Dit zorgt voor:
- luchtige cakes
- zachte koekjes
- fijne taarten
- luchtig wit brood
- pannenkoeken
- wafels
Wanneer je hetzelfde recept volledig met volkorenmeel maakt, wordt het eindresultaat steviger en compacter.
Daarom kiezen bakkers voor veel soorten gebak vrijwel altijd voor bloem.
Waarom kiezen veel mensen voor meel?
Meel bevat aanzienlijk meer voedingsstoffen.
Doordat de volledige graankorrel behouden blijft, krijg je meer:
- voedingsvezels
- ijzer
- magnesium
- vitamine B
- antioxidanten
Daarnaast geven de zemelen een stevigere structuur en een vollere smaak.
Voor dagelijks brood kiezen veel mensen daarom juist voor volkorenmeel.
Welke soorten meel bestaan er?
Meel is verkrijgbaar in veel verschillende varianten.
Bekende soorten zijn onder andere:
Tarwemeel
De meest gebruikte meelsoort in Nederland.
Geschikt voor:
- brood
- pizzadeeg
- pannenkoeken
- koekjes
Volkorenmeel
Hierbij wordt de volledige graankorrel verwerkt.
Dit is de meest vezelrijke variant.
Speltmeel
Spelt heeft een licht nootachtige smaak en wordt vaak gekozen als alternatief voor tarwe.
Roggemeel
Veel gebruikt voor roggebrood en zuurdesembrood.
Havermeel
Van nature glutenvrij (mits speciaal gecertificeerd).
Ideaal voor:
- bananenbrood
- koekjes
- ontbijt
Maismeel
Wordt veel gebruikt voor:
- tortilla’s
- polenta
- maisbrood
Welke soorten bloem bestaan er?
Ook bloem kent meerdere varianten.
Tarwebloem
De standaard bloem uit de supermarkt.
Geschikt voor vrijwel alle bakrecepten.
Patentbloem
Patentbloem bevat relatief veel gluten.
Hierdoor krijg je:
- luchtige broden
- stevige pizzabodems
- goede deegstructuur
Zeeuwse bloem
Bevat juist minder gluten.
Perfect voor:
- koekjes
- biscuits
- appeltaart
Zelfrijzend bakmeel
Dit is geen gewone bloem.
Hieraan zijn bakpoeder en zout toegevoegd.
Kun je meel vervangen door bloem?
Dat hangt af van het recept.
Bij brood kan dit vaak wel, maar het resultaat verandert.
Gebruik je bloem in plaats van meel?
Dan krijg je:
- lichter brood
- luchtiger kruim
- zachtere structuur
Gebruik je meel in plaats van bloem?
Dan wordt het eindresultaat:
- steviger
- compacter
- voedzamer
- vezelrijker
Veel thuisbakkers kiezen daarom voor een combinatie van beide.
Waarom rijst bloem beter?
De zemelen uit meel snijden als het ware door het glutennetwerk.
Daardoor kan het deeg minder goed rijzen.
Bloem bevat deze zemelen niet meer, waardoor het glutennetwerk sterker wordt en koolzuurgas beter wordt vastgehouden.
Het resultaat:
- hoger brood
- luchtiger structuur
- zachtere kruim
Wat is gezonder?
Qua voedingswaarde wint meel vrijwel altijd.
Meel bevat meer:
- voedingsvezels
- vitaminen
- mineralen
- gezonde vetten uit de kiem
Bloem bevat voornamelijk koolhydraten en minder micronutriënten.
Dat betekent niet dat bloem ongezond is, maar wel dat meel meer voedingsstoffen levert.
Wanneer gebruik je bloem?
Bloem is ideaal voor:
- cake
- taart
- koekjes
- muffins
- wafels
- wit brood
- pizzadeeg
- pannenkoeken
- sauzen binden
Wanneer gebruik je meel?
Meel is juist geschikt voor:
- volkorenbrood
- zuurdesembrood
- gezonde muffins
- ontbijtkoeken
- crackers
- vezelrijke baksels
Kun je zelf bloem maken?
Ja.
Wanneer je een fijne zeef hebt, kun je volkorenmeel zeven.
De zemelen blijven grotendeels achter in de zeef.
Wat door de zeef valt lijkt sterk op bloem.
Het resultaat is echter meestal iets minder fijn dan commerciële bloem.
Hoe bewaar je bloem en meel?
Beide producten blijven het langst goed wanneer je ze bewaart:
- koel
- droog
- donker
- luchtdicht afgesloten
Omdat meel de kiem bevat, kunnen de natuurlijke vetten na verloop van tijd ranzig worden. Daardoor is meel meestal iets minder lang houdbaar dan bloem.
Welke gebruik je voor brood?
Dat hangt af van het gewenste resultaat.
Voor luchtig wit brood kies je meestal bloem of patentbloem.
Voor stevig volkorenbrood gebruik je volkorenmeel.
Veel bakkers combineren beide producten om een brood te krijgen dat zowel luchtig als voedzaam is.
Veelgemaakte misverstanden
Er bestaan verschillende misverstanden over bloem en meel.
“Bloem is fijner gemalen dan meel”
Niet per se.
Het belangrijkste verschil is niet de maling, maar welke delen van de graankorrel zijn verwijderd.
“Meel is altijd volkoren”
Ook dat klopt niet helemaal.
Tarwemeel bevat vaak de volledige graankorrel, maar er bestaan meerdere soorten meel die in samenstelling iets kunnen verschillen.
“Bloem is ongezond”
Bloem is niet ongezond.
Het bevat alleen minder vezels en micronutriënten dan meel.
Binnen een gevarieerd voedingspatroon kan bloem prima onderdeel zijn van je voeding.
Veelgestelde vragen
Is bloem en meel hetzelfde?
Nee. Het antwoord op de vraag is bloem en meel hetzelfde is duidelijk: bloem wordt gemaakt van alleen de meelkern, terwijl meel de volledige graankorrel bevat.
Wat is het grootste verschil tussen bloem en meel?
Het grootste verschil meel en bloem is dat meel zemelen en kiem bevat, terwijl deze bij bloem grotendeels zijn verwijderd.
Waarom wordt brood luchtiger met bloem?
Omdat bloem minder vezels bevat, kan het glutennetwerk zich beter ontwikkelen en rijst het deeg gemakkelijker.
Is volkorenmeel gezonder?
Ja. Volkorenmeel bevat meer vezels, vitaminen en mineralen.
Kun je bloem vervangen door meel?
Vaak wel, maar houd rekening met een steviger en minder luchtig eindresultaat.
Samengevat
Het verschil bloem en meel zit vooral in de verwerking van de graankorrel. Bij meel blijft de volledige korrel behouden, inclusief zemelen en kiem. Daardoor bevat meel meer vezels, vitaminen en mineralen en heeft het een vollere smaak. Bloem bestaat alleen uit het zetmeelrijke binnenste van de korrel, waardoor het fijner is, lichter van kleur en beter geschikt voor luchtige baksels zoals cake, koekjes en wit brood.
Twijfel je dus de volgende keer tijdens het bakken wat is het verschil tussen bloem en meel, dan kun je het eenvoudig onthouden: meel is de complete graankorrel en voedzamer, terwijl bloem verfijnder is en zorgt voor een luchtiger resultaat. Afhankelijk van het recept én jouw voorkeur kies je zo altijd het juiste product.