Een natuurstenen keukenblad heeft iets wat een technisch vervaardigd materiaal nooit helemaal kan kopiëren: iedere plaat is uniek. Aders, kleurnuances, fossielen en andere natuurlijke structuren zijn in miljoenen jaren ontstaan en zorgen ervoor dat geen twee werkbladen precies hetzelfde zijn.
Daar staat tegenover dat de eigenschappen van natuursteen behoorlijk kunnen verschillen. Graniet gedraagt zich bijvoorbeeld anders dan marmer en ook kalksteen vraagt om een andere behandeling. Wie voor een natuurstenen aanrechtblad kiest, doet er daarom goed aan niet alleen naar de uitstraling te kijken.
Welke soorten natuursteen zijn geschikt voor een keukenblad? Kan natuursteen tegen hete pannen? Hoe gevoelig is het voor vlekken en krassen? En wat is het verschil tussen natuursteen, composiet en keramiek? In dit artikel zetten we de belangrijkste aandachtspunten voor je op een rij.
Wil je natuursteen eerst naast andere materialen leggen? Bekijk dan onze categorie keukenbladen of het overzicht met verschillende soorten keukenbladen.
Wat is een natuurstenen keukenblad?
Natuursteen is geen specifieke steensoort. Het is een verzamelnaam voor gesteenten die in de natuur zijn ontstaan en uit steengroeven worden gewonnen.
Grote steenblokken worden uit de groeve gehaald en vervolgens tot platen gezaagd. Een geschikte plaat kan daarna op maat worden verwerkt tot een keukenblad.
Daarmee verschilt natuursteen wezenlijk van materialen als composiet en keramiek. Deze worden industrieel vervaardigd. Bij natuursteen wordt het uiterlijk voor een groot deel bepaald door geologische processen die lang geleden hebben plaatsgevonden.
Dat verklaart meteen waarom natuursteen zoveel variatie vertoont.
Zelfs twee platen van dezelfde steensoort kunnen verschillen in kleur, aders en structuur. Bij een uitgesproken natuursteen is het daarom verstandig om indien mogelijk niet alleen een klein materiaalstaaltje te bekijken, maar de daadwerkelijke plaat waaruit jouw werkblad wordt gemaakt.
Welke soorten natuursteen zijn geschikt voor een keukenblad?
Er bestaan enorm veel soorten natuursteen, maar niet iedere steensoort is even praktisch voor een keuken.
Hardheid, porositeit, zuurgevoeligheid en krasbestendigheid verschillen sterk. Dit zijn enkele natuursteensoorten die je bij keukenbladen kunt tegenkomen.
Graniet
Graniet is waarschijnlijk een van de bekendste natuurstenen voor keukenbladen.
Het is een hard gesteente en is bij normaal gebruik goed bestand tegen krassen, slijtage en warmte. Hierdoor is graniet populair in keukens waarin intensief wordt gekookt.
De uitstraling varieert enorm. Er bestaan donkere vrijwel egale soorten, maar ook granieten met opvallende kristallen, spikkels en kleurschakeringen.
Een granieten werkblad kan afhankelijk van de soort en afwerking wel vocht opnemen. De leverancier kan daarom adviseren om het oppervlak periodiek te impregneren.
Marmer
Marmer staat bekend om zijn luxe uitstraling en karakteristieke aders. Vooral lichte marmersoorten met grijze of donkere aders worden veel toegepast in interieurs.
Voor een intensief gebruikt keukenblad vraagt marmer echter meer aandacht dan bijvoorbeeld graniet.
Marmer bestaat voornamelijk uit calciumcarbonaat en is gevoelig voor zuren. Citroensap, azijn en andere zure producten kunnen het oppervlak aantasten en doffe plekken veroorzaken. Ook krassen en gebruikssporen kunnen gemakkelijker zichtbaar worden.
Dat betekent niet dat marmer ongeschikt is voor een keuken. Je moet alleen accepteren dat het materiaal na verloop van tijd gebruikssporen kan ontwikkelen.
Voor sommige mensen is die natuurlijke veroudering juist onderdeel van de charme.
Kwartsiet
Kwartsiet is een natuurlijke steensoort die niet verward moet worden met kwartscomposiet.
Het gesteente ontstaat wanneer zandsteen onder invloed van hoge druk en temperatuur verandert. Veel kwartsietsoorten zijn bijzonder hard en daardoor interessant voor keukenbladen.
Qua uiterlijk kan kwartsiet spectaculaire aders en kleurschakeringen hebben. Sommige varianten doen zelfs denken aan marmer, terwijl het materiaal andere gebruikseigenschappen heeft.
De eigenschappen kunnen per kwartsietsoort verschillen. Laat je daarom informeren over de specifieke plaat die je overweegt.
Kalksteen
Kalksteen kan een warme, rustige en natuurlijke uitstraling hebben. Beige, crème en grijstinten komen veel voor.
Voor een keukenblad moet je echter rekening houden met de samenstelling van het materiaal. Kalksteen is doorgaans zachter en gevoeliger voor zuren dan graniet.
Citroensap, wijn, azijn en bepaalde schoonmaakmiddelen kunnen daardoor vlekken of doffe plekken veroorzaken.
Wie voor kalksteen kiest, doet dat meestal vooral vanwege het natuurlijke uiterlijk en moet bereid zijn wat voorzichtiger met het oppervlak om te gaan.
Belgisch hardsteen
Belgisch hardsteen is een bekende blauwgrijze tot bijna zwarte kalksteen. In het gesteente kunnen fossiele resten zichtbaar zijn, wat het materiaal zijn karakteristieke uitstraling geeft.
Ondanks de naam is Belgisch hardsteen een kalksteensoort. Het kan daarom reageren op zure stoffen.
Het materiaal kan in de loop van de tijd bovendien gebruikssporen en een patina ontwikkelen. Dat kan prachtig zijn wanneer je van een doorleefde keuken houdt, maar minder aantrekkelijk wanneer je wilt dat het keukenblad er jarenlang vrijwel nieuw blijft uitzien.
Leisteen
Leisteen heeft vaak een donkere, stoere uitstraling en een herkenbare gelaagde structuur.
Het oppervlak kan afhankelijk van de gekozen soort en afwerking gladder of juist duidelijk gestructureerd zijn. Daardoor kan leisteen goed passen bij zowel landelijke als moderne keukens.
De eigenschappen verschillen per leisteensoort. Vraag daarom specifiek naar geschiktheid voor gebruik als keukenblad.
Basalt
Basalt is een vulkanisch gesteente dat meestal voorkomt in donkere grijs- tot zwarttinten.
Het heeft doorgaans een vrij rustige uitstraling en kan daardoor interessant zijn wanneer je wel echt natuursteen wilt, maar geen sterk geaderd werkblad zoekt.
Ook hier geldt dat de exacte eigenschappen afhankelijk zijn van de specifieke steensoort en oppervlaktebehandeling.
Is composiet ook natuursteen?
Nee. Dit is een belangrijk onderscheid.
Composiet kan natuurlijke mineralen zoals kwarts bevatten, maar het uiteindelijke keukenblad wordt industrieel geproduceerd. Het is daarom geen natuurstenen keukenblad.
Dat heeft ook gevolgen voor de uitstraling. Bij natuursteen wordt het patroon door de natuur bepaald. Bij composiet heeft de fabrikant veel meer controle over kleur en dessin.
Beide materialen kunnen uitstekend als keukenblad worden gebruikt, maar om verschillende redenen.
Lees meer over de eigenschappen in ons uitgebreide artikel over het composiet keukenblad.
Is keramiek natuursteen?
Ook keramiek is geen natuursteen.
Keramische werkbladen worden industrieel geproduceerd en op zeer hoge temperaturen gebakken. Daardoor krijgt keramiek eigenschappen die duidelijk verschillen van natuurlijke steensoorten.
Het onderscheid is relevant wanneer je keukenbladen vergelijkt. Een showroom kan composiet, keramiek en natuursteen bij elkaar presenteren omdat het allemaal harde steenachtige werkbladen zijn, maar technisch gezien gaat het om verschillende materiaalcategorieën.
Overweeg je keramiek als alternatief? Bekijk dan ook ons artikel keramisch keukenblad: is keramiek een goede keuze?.
Wat zijn de voordelen van een natuurstenen keukenblad?
De exacte eigenschappen verschillen per steensoort, maar natuursteen heeft een aantal aantrekkelijke kenmerken.
Iedere plaat is uniek
Dit is misschien wel het grootste verschil met veel andere materialen.
Kleurverschillen, aders, kristallen en structuren zijn natuurlijke eigenschappen. Zelfs wanneer je buurman exact dezelfde steensoort kiest, zal zijn keukenblad er niet precies hetzelfde uitzien.
Natuurlijke en luxe uitstraling
Natuursteen heeft diepte en variatie die lastig volledig na te bootsen zijn.
Een groot kookeiland kan daardoor bijna een meubelstuk op zichzelf worden wanneer je een bijzondere natuursteen kiest.
Veel keuze
Wie bij natuursteen alleen aan zwart graniet denkt, mist een groot deel van de mogelijkheden.
Er bestaan lichte, donkere, rustige en extreem uitgesproken steensoorten. Daardoor kan natuursteen zowel in een klassieke, landelijke als moderne keuken worden toegepast.
Lange levensduur
Een geschikt natuurstenen keukenblad kan bij goed gebruik zeer lang meegaan.
Vooral harde steensoorten zijn goed bestand tegen het dagelijkse gebruik in een keuken. Goed onderhoud blijft daarbij belangrijk.
Hittebestendigheid
Veel natuursteensoorten kunnen relatief goed tegen warmte.
Toch adviseren we ook op natuursteen een onderzetter te gebruiken. Een keukenblad bestaat namelijk niet alleen uit steen. Verbindingen, kit, lijm en plaatselijke temperatuurverschillen kunnen eveneens een rol spelen.
Wat zijn de nadelen van een natuurstenen keukenblad?
De term natuursteen zegt op zichzelf weinig over gebruiksgemak. Juist de verschillen tussen steensoorten kunnen groot zijn.
Natuursteen kan poreus zijn
Sommige natuursteensoorten kunnen vocht opnemen.
Olie, wijn, koffie en andere vloeistoffen kunnen daardoor vlekken veroorzaken wanneer het oppervlak onvoldoende beschermd is of wanneer je gemorste vloeistoffen lang laat liggen.
Sommige soorten zijn gevoelig voor zuren
Vooral kalkhoudende stenen zoals marmer en kalksteen kunnen reageren op zure producten.
Denk aan:
- citroensap;
- azijn;
- wijn;
- bepaalde frisdranken;
- zure schoonmaakmiddelen.
Daarbij kan niet alleen een vlek ontstaan. Het zuur kan het steenoppervlak chemisch aantasten, waardoor een doffe plek achterblijft.
Onderhoud verschilt per steensoort
Een veelgemaakte fout is om alle natuursteen op dezelfde manier te behandelen.
Dat is niet verstandig. Een schoonmaakmiddel dat probleemloos op de ene steensoort kan worden gebruikt, kan voor een andere soort minder geschikt zijn.
Beschadigingen zijn niet altijd eenvoudig te vervangen
Omdat iedere natuursteenplaat uniek is, kan het lastig zijn om jaren later een exact bijpassend stuk steen te vinden.
Dat speelt bijvoorbeeld wanneer een deel beschadigd raakt of wanneer je de keuken later wilt uitbreiden.
Het materiaal is zwaar
Een natuurstenen keukenblad heeft behoorlijk wat gewicht. De onderliggende keukenkasten en constructie moeten daarvoor geschikt zijn.
Dat is vooral belangrijk wanneer je een bestaand licht werkblad wilt vervangen door natuursteen.
Is natuursteen krasbestendig?
Dat hangt volledig af van de steensoort.
Graniet en veel kwartsietsoorten zijn hard en relatief krasbestendig. Zachtere steensoorten kunnen gemakkelijker gebruikssporen krijgen.
Snijd desondanks nooit bewust rechtstreeks op een natuurstenen keukenblad.
Een snijplank beschermt het oppervlak en voorkomt bovendien dat je keukenmessen onnodig snel bot worden.
Kan een natuurstenen keukenblad tegen hete pannen?
Veel natuursteensoorten zijn behoorlijk hittebestendig, maar dat betekent niet dat je iedere gloeiend hete pan zonder nadenken op ieder natuurstenen werkblad moet zetten.
Een plotseling temperatuurverschil kan spanning in materiaal veroorzaken. Bovendien kunnen oppervlaktebehandelingen, verbindingen en andere onderdelen van het werkblad anders op hitte reageren dan de steen zelf.
Gebruik daarom ook bij natuursteen gewoon een onderzetter.
Het kost nauwelijks moeite en voorkomt onnodige risico’s.
Kan natuursteen vlekken?
Ja. Dat natuursteen hard is, betekent niet dat het automatisch ongevoelig is voor vlekken.
Veel soorten hebben in meer of mindere mate poriën. Hoe snel een vloeistof wordt opgenomen, verschilt per steen en afwerking.
Vooral olie en sterk gekleurde vloeistoffen kunnen problemen veroorzaken wanneer ze langere tijd blijven liggen.
Maak gemorste vloeistoffen daarom zo snel mogelijk schoon.
Moet je een natuurstenen keukenblad impregneren?
Dat hangt af van de gebruikte steensoort en afwerking.
Bij verschillende poreuze natuurstenen kan impregneren helpen om het binnendringen van vocht en vuil te verminderen. Zo’n impregneermiddel vormt niet noodzakelijk een dikke zichtbare laag, maar vermindert de opname van vloeistoffen in de steen.
Hoe vaak behandeling nodig is, kan verschillen.
Volg daarom altijd het onderhoudsadvies van de leverancier van jouw specifieke keukenblad in plaats van een algemeen schema voor alle natuursteen te gebruiken.
Hoe maak je een natuurstenen keukenblad schoon?
Voor dagelijks onderhoud geldt meestal: houd het eenvoudig.
Gebruik een zachte doek, water en een geschikt mild reinigingsmiddel. Verwijder gemorste vloeistoffen zo snel mogelijk.
Vermijd agressieve schoonmaakmiddelen wanneer je niet zeker weet of ze geschikt zijn voor de betreffende steensoort.
Vooral bij marmer, kalksteen en Belgisch hardsteen moet je voorzichtig zijn met zure reinigingsmiddelen. Schoonmaakazijn is voor deze kalkhoudende steensoorten bijvoorbeeld geen goed standaard schoonmaakmiddel.
Heb je een hardnekkige vlek? Controleer dan eerst welk type natuursteen je hebt en volg de onderhoudsinstructies van de leverancier.
Gepolijst of gezoet natuursteen?
De afwerking heeft grote invloed op de uitstraling van een natuurstenen keukenblad.
Een gepolijst oppervlak is glad en glanzend en kan kleuren en structuren sterker naar voren laten komen.
Bij een gezoete afwerking wordt het oppervlak wel glad gemaakt, maar niet tot hoogglans gepolijst. Hierdoor ontstaat een matter en rustiger uiterlijk.
Er bestaan daarnaast andere afwerkingen waarmee het oppervlak bijvoorbeeld ruwer of meer gestructureerd kan worden gemaakt.
Niet iedere afwerking is voor iedere steensoort en toepassing even geschikt. Laat je daarom niet alleen door het uiterlijk leiden, maar vraag ook wat een afwerking betekent voor onderhoud en dagelijks gebruik.
Welke kleur natuurstenen keukenblad past bij je keuken?
Door de enorme variatie in natuursteen is er geen standaardkleur.
Bij een rustige keuken kun je het keukenblad juist als blikvanger gebruiken. Een sterk geaderde natuursteen op een groot kookeiland kan een belangrijk onderdeel van het interieur worden.
Heb je al uitgesproken kastfronten, vloeren of tegels? Dan kan een rustiger natuurstenen blad juist meer balans geven.
Bekijk bij uitgesproken natuursteen bij voorkeur de volledige plaat. Een klein staal van tien bij tien centimeter vertelt nauwelijks hoe een ader over een keukenblad van enkele meters zal lopen.
Wat kost een natuurstenen keukenblad?
Een vaste prijs voor natuursteen noemen is weinig zinvol. Daarvoor zijn de verschillen tussen steensoorten en uitvoeringen te groot.
De uiteindelijke prijs wordt onder andere bepaald door:
- de gekozen steensoort;
- herkomst en beschikbaarheid;
- dikte van het materiaal;
- afmetingen van het werkblad;
- randafwerking;
- uitsparingen voor kookplaat en spoelbak;
- kraangaten;
- eventuele achterwanden;
- hoeveelheid maatwerk;
- transport;
- inmeten;
- montage.
Een zeldzame of bijzonder getekende steen kan aanzienlijk duurder zijn dan een veel voorkomende granietsoort.
Vergelijk daarom complete offertes en niet uitsluitend een prijs per strekkende of vierkante meter.
Natuursteen of composiet?
Deze materialen kunnen qua uiterlijk op elkaar lijken, maar verschillen fundamenteel.
Natuursteen wordt uit een steengroeve gewonnen en iedere plaat is uniek. Composiet wordt geproduceerd uit verschillende bestanddelen en kan daardoor veel consistenter van kleur en patroon zijn.
Welke optie aantrekkelijker is, hangt af van wat je belangrijk vindt.
Wil je vooral een authentiek natuurproduct waarvan iedere plaat anders is? Dan heeft natuursteen een duidelijke aantrekkingskracht.
Wil je juist veel controle over kleur en dessin en een relatief voorspelbaar oppervlak? Dan kan composiet interessant zijn.
Bekijk voor die vergelijking ook onze pagina over het composiet keukenblad.
Natuursteen of keramiek?
Ook keramiek kan tegenwoordig zeer overtuigende natuursteen- en marmerlooks hebben.
Toch is het materiaal compleet anders. Keramiek wordt industrieel vervaardigd en heeft een zeer hard, compact oppervlak. Het is bijzonder kras- en hittebestendig en vraagt relatief weinig onderhoud.
Natuursteen onderscheidt zich vooral door authenticiteit: een natuurlijke ader is daadwerkelijk onderdeel van de steen en geen nagebootst dessin.
Welke eigenschap je belangrijker vindt, is persoonlijk. Lees daarom ook alles over het keramisch keukenblad voordat je beide materialen vergelijkt.
Is een natuurstenen keukenblad duurzaam?
Hierbij is het belangrijk om twee betekenissen van duurzaam uit elkaar te houden.
Als je met duurzaam bedoelt dat een product lang meegaat, kan een kwalitatief natuurstenen keukenblad uitstekend scoren. Een goed gekozen en onderhouden blad kan vele jaren meegaan.
Kijk je naar milieubelasting, dan is het verhaal ingewikkelder. Natuursteen hoeft weliswaar niet als kunststof of keramiek geproduceerd te worden, maar het moet worden gewonnen, verwerkt en vaak over grote afstanden worden vervoerd.
De herkomst van de steen, verwerking, transportafstand, levensduur en mogelijkheden voor hergebruik spelen daarom allemaal een rol.
Vraag bij duurzaamheid dus niet alleen waarvan is het gemaakt?, maar ook waar komt het vandaan en hoe lang ga ik het gebruiken?
Waar moet je op letten bij het kopen van natuursteen?
Heb je een mooie steensoort gevonden, vraag dan niet alleen naar de naam en prijs.
Informeer ook naar:
- porositeit;
- zuurgevoeligheid;
- krasbestendigheid;
- aanbevolen onderhoud;
- noodzaak tot impregneren;
- gewenste oppervlakteafwerking;
- garantie;
- zichtbaarheid van naden;
- herkomst van de steen.
Vraag bij sterk getekende natuursteen bovendien of je de daadwerkelijke plaat kunt bekijken.
Zeker bij een groot kookeiland kan het patroon een enorm verschil maken. Je koopt dan niet alleen een materiaalsoort, maar eigenlijk ook een uniek stuk steen.
Past een natuurstenen keukenblad bij jou?
Een natuurstenen keukenblad is vooral interessant wanneer je waarde hecht aan een authentiek materiaal met een unieke uitstraling. Geen twee platen zijn hetzelfde en juist die natuurlijke variatie kan een keuken veel karakter geven.
Daar staat tegenover dat je iets beter moet opletten welke steensoort je kiest. Graniet, marmer, kwartsiet en kalksteen hebben niet automatisch dezelfde eigenschappen en vragen soms om ander onderhoud.
Begin daarom niet alleen bij de vraag welke natuursteen je het mooiste vindt. Kijk ook naar hoe intensief je kookt, hoeveel onderhoud je wilt uitvoeren en hoe je omgaat met gebruikssporen.
Twijfel je nog tussen verschillende materialen? Lees dan onze uitgebreide keuzehulp over een nieuw aanrechtblad kiezen of bekijk alle artikelen binnen de categorie keukenbladen.