Kombucha is de afgelopen jaren uitgegroeid tot een van de populairste gefermenteerde dranken ter wereld. Je ziet het steeds vaker in de supermarkt, speciaalzaken en zelfs in hippe cafés, vaak in glazen flessen of handige blikjes. Maar wist je dat zelf kombucha maken verrassend eenvoudig is?
In dit uitgebreide artikel ontdek je wat kombucha precies is, waar het vandaan komt, waarom het zo populair is geworden, welke varianten er bestaan en hoe je stap voor stap zelf kombucha kunt maken. Ook gaan we dieper in op de gezondheidsvoordelen, veelgestelde vragen en praktische tips. Tot slot maken we de koppeling met het fermenteren van groenten, zodat je fermentatiekennis perfect op elkaar aansluit.
Wat is kombucha?
Kombucha is een gefermenteerde drank op basis van thee, suiker en een zogenoemde SCOBY. Tijdens het fermentatieproces zetten gisten en bacteriën de suikers om in zuren, koolzuur en een kleine hoeveelheid alcohol.
Het resultaat is een licht bruisende, fris-zure drank met een complexe smaak die ergens tussen thee, appelcider en azijn in zit. Kombucha wordt vaak gedronken als alternatief voor frisdrank of alcoholische dranken.
Kombucha behoort, net als zuurkool en kimchi, tot de wereld van fermentatie. Net zoals bij gefermenteerde groenten ontstaat de smaak en werking door natuurlijke bacteriën en gisten.
Waar komt kombucha vandaan?
De oorsprong van kombucha ligt vermoedelijk in China, waar de drank al meer dan 2000 jaar wordt geconsumeerd. Daar stond het bekend als de “thee van onsterfelijkheid”. Via handelsroutes verspreidde kombucha zich naar Japan, Rusland en later Europa.
In Oost-Europa werd kombucha lange tijd thuis gemaakt, vaak van generatie op generatie doorgegeven. De heropleving in het Westen is vooral te danken aan de groeiende interesse in gezondheid, fermentatie en natuurlijke voeding.
Waarom is kombucha zo populair geworden?
De populariteit van kombucha is geen toeval. Er zijn meerdere redenen waarom deze drank steeds vaker in de supermarkt ligt:
- Toenemende aandacht voor darmgezondheid
- Populariteit van fermenteren en natuurlijke producten
- Alternatief voor suikerhoudende frisdrank
- Unieke, frisse smaak
- Hip en ambachtelijk imago
Veel merken verkopen kombucha tegenwoordig ook in blikjes, waardoor het laagdrempelig en trendy wordt voor een jonger publiek.
Welke soorten kombucha zijn er?
Klassieke kombucha
De basisvariant wordt gemaakt van zwarte of groene thee en heeft een frisse, licht zure smaak.
Gearomatiseerde kombucha
Na de eerste fermentatie kun je smaken toevoegen, zoals:
- Gember
- Citroen
- Framboos
- Mango
- Blauwe bes
- Hibiscus
Tweede fermentatie (F2)
Bij een tweede fermentatie ontstaat meer koolzuur. Dit geeft kombucha zijn karakteristieke bruis.
Cafeïnevrije of kruidenthee kombucha
Hoewel traditionele kombucha thee bevat, zijn er ook varianten met rooibos of kruiden (meestal gecombineerd met een deel echte thee).
Wat heb je nodig om zelf kombucha te maken?
Ingrediënten
- Water
- Zwarte of groene thee
- Suiker (witte suiker werkt het beste)
- Een SCOBY
- Startervloeistof (ongepasteuriseerde kombucha)
Materialen
- Glazen pot (minimaal 2 liter)
- Doek of koffiefilter
- Elastiek
- Houten of plastic lepel
- Glazen flessen met beugelsluiting (voor F2)
Hygiëne is net zo belangrijk als bij groenten fermenteren: alles moet goed schoon zijn.
Wat is een SCOBY?
SCOBY staat voor Symbiotic Culture Of Bacteria and Yeast. Het is een rubberachtige schijf die het fermentatieproces mogelijk maakt.
Tijdens elke fermentatie groeit er vaak een nieuwe SCOBY bovenop de oude. Zo kun je na verloop van tijd meerdere batches maken of een SCOBY weggeven.
Stap-voor-stap: zelf kombucha maken
Stap 1 – Thee zetten
Kook water en laat thee trekken. Voeg suiker toe zolang de thee nog warm is en laat volledig afkoelen.
Stap 2 – SCOBY toevoegen
Giet de afgekoelde thee in een glazen pot. Voeg startervloeistof en de SCOBY toe.
Stap 3 – Afdekken en laten fermenteren
Dek de pot af met een doek en zet hem op kamertemperatuur (20–24 °C), uit direct zonlicht.
Stap 4 – Eerste fermentatie (F1)
Laat 7–14 dagen fermenteren. Proef na een week. Hoe langer je fermenteert, hoe zuurder de kombucha wordt.
Stap 5 – Bottelen en tweede fermentatie (F2)
Haal de SCOBY eruit, voeg eventueel smaakmakers toe en bottel in afgesloten flessen. Laat 2–5 dagen staan voor extra bruis.
Stap 6 – Koelen en drinken
Zet de flessen in de koelkast om de fermentatie te vertragen.
Gezondheidsvoordelen van kombucha
Kombucha bevat, net als andere gefermenteerde producten, levende bacteriën die bijdragen aan een gezonde darmflora.
Mogelijke voordelen:
- Ondersteuning van de spijsvertering
- Rijk aan probiotica
- Bevat antioxidanten uit thee
- Minder suiker dan frisdrank
- Licht ontgiftend effect
Net als bij gefermenteerde groenten geldt: kwaliteit en juiste bereiding zijn essentieel.
Kombucha en fermentatie: de link met gefermenteerde groenten
Kombucha maken lijkt sterk op het fermenteren van groenten. In beide gevallen draait het om:
- Natuurlijke bacteriën en gisten
- Suikeromzetting
- Tijd, temperatuur en hygiëne
Heb je al ervaring met het maken van gefermenteerde groenten? Dan is kombucha een logische volgende stap. Andersom geldt hetzelfde: wie kombucha maakt, zal fermenteren van groenten sneller onder de knie krijgen.
Veelgestelde vragen over kombucha
Bevat kombucha alcohol?
Ja, een kleine hoeveelheid (meestal <0,5%). Zelfgemaakte kombucha kan iets hoger uitkomen.
Is kombucha veilig?
Ja, mits hygiënisch bereid. Zie je schimmel (zwart, groen of blauw)? Dan weggooien.
Hoe vaak mag je kombucha drinken?
Begin met een klein glas per dag. Bouw dit langzaam op.
Kan ik kombucha zonder suiker maken?
Nee, suiker is essentieel voor het fermentatieproces.
Kan ik mijn eigen SCOBY maken?
Ja, met ongepasteuriseerde kombucha en geduld.
Hoe lang blijft kombucha goed?
In de koelkast meerdere weken tot maanden.
Zelf kombucha maken is leuk, leerzaam en gezond
Zelf kombucha maken is een laagdrempelige manier om kennis te maken met fermenteren. Het proces is eenvoudig, creatief en past perfect binnen een bewuste keuken.
Net als bij het maken van gefermenteerde groenten draait het om balans, aandacht en tijd. Wie eenmaal begint, ontdekt al snel hoe veelzijdig en leuk fermentatie kan zijn.